چرا نقش استادان دانشگاه فراتر از کلاس درس است؟

سعید توکلی، استاد مهندسی برق و عضو شورای مرکزی کانون صنفی استادان دانشگاهی ایران، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به دیدگاه‌های عمومی نسبت به فعالیت‌های اعضای هیئت‌علمی بر لزوم بازتعریف نقش استادان در مسیر توسعه کشور تأکید کرد.

چالش قضاوت بر اساس ساعات حضور در کلاس

توکلی با بیان اینکه گاهی پرسش‌هایی درباره چرایی ضرورت سرمایه‌گذاری جامعه برای دانشگاه و اعضای هیئت‌علمی مطرح می‌شود، گفت: بخشی از این ابهامات ناشی از آن است که مردم تنها بخش کوچکی از فعالیت دانشگاه، یعنی چند ساعت تدریس در هفته را می‌بینند. این در حالی است که بخش عمده نقش و اثرگذاری استادان در خارج از کلاس درس شکل می‌گیرد و قضاوت درباره آنان صرفاً بر اساس تعداد ساعات تدریس، تصویری ناقص از واقعیت ارائه می‌دهد.

اساتید؛ معماران خاموش توسعه

وی در تبیین نقش راهبردی استادان اظهار داشت: وظیفه اصلی استاد دانشگاه، پرورش انسان‌هایی است که آینده کشور را می‌سازند. هر مهندس، پزشک، مدیر یا کارآفرینی که امروز در جامعه فعالیت می‌کند، روزی دانشجو بوده و پشت سر هر یک از این متخصصان، استادی قرار داشته که نه‌تنها دانش تخصصی، بلکه «شیوه اندیشیدن، تحلیل کردن و حل مسئله» را به او آموخته است؛ بنابراین کیفیت نیروی انسانی، پیوندی ناگسستنی با کیفیت دانشگاه‌ها دارد.

این استاد دانشگاه افزود: امروزه که حجم اطلاعات با سرعتی بی‌سابقه در حال افزایش است، بیش از «دانستن»، توانایی «یادگیری، تحلیل و تفکر انتقادی» اهمیت یافته و استادان نقش کلیدی در پرورش این مهارت‌ها برای رویارویی با مسائل پیچیده دارند.

تأثیر دانشگاه بر مدیریت و تولید فناوری

توکلی با اشاره به تأثیر دانشگاه بر کیفیت حکمرانی تأکید کرد: بسیاری از مدیران آینده کشور در کلاس‌های درس امروز تربیت می‌شوند و قدرت تحلیل و تفکر نظام‌مند آنان، محصول آموزش دانشگاهی است. از سوی دیگر، دانشگاه‌ها موتور تولید دانش و فناوری هستند و بسیاری از تکنولوژی‌های موجود در صنایع، کشاورزی و انرژی، ریشه در پژوهش‌های دانشگاهی دارند.

وی خاطرنشان کرد: تجربه کشورهای پیشرفته نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در آموزش عالی، در حقیقت سرمایه‌گذاری برای رشد اقتصادی و رقابت‌پذیری ملی است. در این میان، دانشگاه و صنعت مکمل یکدیگرند و اساتید نقش پل ارتباطی میان این دو بخش را ایفا می‌کنند.

حمایت از اساتید؛ سرمایه‌گذاری برای آینده

این عضو شورای مرکزی کانون صنفی استادان دانشگاهی ایران با اشاره به حجم فعالیت‌های پنهان استادان شامل پژوهش، نگارش مقالات، راهنمایی دانشجویان و داوری‌های علمی، تصریح کرد: هیچ جامعه‌ای بیش از کیفیت سرمایه انسانی خود رشد نمی‌کند. آنچه سرنوشت کشورها را رقم می‌زند، انسان‌های متخصص و مسئولیت‌پذیر هستند؛ لذا حمایت از اعضای هیئت‌علمی نه یک هزینه، بلکه سرمایه‌گذاری برای آینده کشور است.

توکلی در پایان تأکید کرد: ارزش واقعی کار استادان دانشگاه را باید در بیمارستان‌ها، کارخانه‌ها و سازمان‌هایی جست‌وجو کرد که فارغ‌التحصیلان در آن مشغول به خدمت هستند. هر جا تخصص و نوآوری وجود دارد، ردپای استادی دیده می‌شود که سال‌ها پیش در شکل‌گیری آن نقش داشته است؛ چرا که به راستی: پشت هر متخصص، یک استاد ایستاده است.