نقش آتی دانش بنیانها باید ارتقای جایگاه صنایع در رقابت‌های جهانی باشد

به گزارش خبرنگار مهر، حمیدرضا سرکار رئیس مرکز توسعه فناوری‌های راهبردی در پنل تخصصی «حمایت‌های شرکت‌های دانش‌بنیان در پارادایم جدید» که در حاشیه رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» برگزار شد، با اشاره به ضرورت تحقق مطالبات رهبر معظم انقلاب در زمینه ایجاد ارتباط واقعی میان دانشگاه و صنعت، به نقد جدی و آسیب‌شناسی چالش‌های موجود در این حوزه پرداخت.

سرکار با گلایه از رویکرد فعلی در مواجهه با این مسئله خاطرنشان کرد: در حال حاضر، نشست‌های مربوط به ارتباط دانشگاه و صنعت اغلب به فضایی برای متهم‌سازی متقابل میان دو طرف تبدیل شده است؛ به طوری که از یک سو دانشگاه‌ها از عقب‌ماندگی و عدم پذیرش فناوری توسط صنعت گلایه می‌کنند و از سوی دیگر، صنایع از رویکرد محضِ مقاله‌محوری در دانشگاه‌ها انتقاد دارند.

رئیس مرکز توسعه فناوری‌های راهبردی در ادامه با ارائه یک تفکیک بنیادین میان مفهوم «صنعت» و «کارخانه» اظهار داشت: ما در کشور با پدیده نادری به نام صنعت روبرو هستیم و آنچه در واقعیت اقتصادی ما وجود دارد، عمدتاً مجموعه‌ای از کارخانه‌هاست. کارخانه صرفاً شامل یک زمین و سوله است که با واردات ماشین‌آلات خارجی و استخدام نیروی کارگر، فرآیند تولید را آغاز می‌کند؛ اما صنعت زمانی متولد می‌شود که ما خودمان به توانمندی ماشین‌سازی دست یابیم و بتوانیم فناوری بومی را در لایه‌های مختلف فرآیندهای تولید رسوخ دهیم.

وی با تشریح وضعیت واحدهای تولیدی کشور افزود: برخی حوزه‌های موفق مانند صنایع دفاعی و سلامت توانسته‌اند به سطح قابل قبولی از فناوری بومی و خوداتکایی برسند، اما اکثریت واحدهای تولیدی موجود در کشور، اصولاً فاقد ظرفیت ساختاری برای جذب متخصص و پذیرش فناوری‌های نوین هستند. کارخانه‌های سنتی عمدتاً به دنبال نیروی کارگری یا تکنسین برای اپراتوری خط تولید وارداتی هستند، نه متخصص و دانشمند؛ لذا تلاش برای وارد کردن فناوری پیشرفته به یک کارخانه سنتی، مانند خوراندن غذای سخت به یک کودک شش‌ماهه است که توانایی هضم و جذب آن را ندارد.

سرکار در بخش دیگری از سخنان خود، شرکت‌های دانش‌بنیان را به عنوان «حلقه واسط و مترجم میان دانشگاه و صنعت» معرفی کرد و در تشریح نقش حیاتی آن‌ها گفت: نهاد دانشگاه به طور طبیعی زبان تجارت، بازار و صنعت را متوجه نمی‌شود و خروجی پروژه‌های دانشگاهی نیز اغلب به مستندات نظری و مقالاتی ختم می‌شود که کاربرد مستقیم صنعتی ندارند. در مقابل، متخصصان شرکت‌های دانش‌بنیان که خود برخاسته از دل دانشگاه هستند، هم ادبیات علمی را به خوبی درک می‌کنند و هم به طور روزمره با چالش‌های واقعی بازار، مسائل حقوقی و مدیریت تجارت درگیرند؛ بنابراین، زبان مشترک مفقوده میان دانشگاه و صنعت، در نهاد شرکت‌های دانش‌بنیان شکل گرفته است.

رئیس مرکز توسعه فناوری‌های راهبردی در پایان با ترسیم افق پیش‌روی این حوزه تاکید کرد: مأموریت و نقش آتی شرکت‌های دانش‌بنیان، فراتر رفتن از وضعیت موجود و تلاش برای تبدیل کارخانجات سنتی به صنایع پیشرفته، و همچنین حفظ و ارتقای جایگاه صنایع ملی در عرصه رقابت‌های جهانی از طریق توسعه درون‌زا و رسوخ همه‌جانبه فناوری خواهد بود.