عقبماندگی دانشگاهها در سال جاری/ هشدار نسبت به تنزل جایگاه جهانی
به گزارش خبرگزاری مهربه نقل از دانشگاه تهران، محمدحسین امید، رئیس دانشگاه تهران، در نشست افتتاحیه همایش مشترک دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی تهران با عنوان «نخستین همایش افقهای نو در فعالیتهای علمی بینالمللی دانشگاهها، مؤسسات و مراکز آموزشی، پژوهشی و فناوری» که صبح روز دوشنبه ۲۵ خردادماه در تالار علامه امینی و با حضور مسئولان وزارت علوم، نمایندگان مجلس و دستگاههای اجرایی برگزار شد، بر ضرورت رفع موانع ساختاری و مالی برای جذب حداکثری دانشجویان بینالمللی تأکید کرد.
رئیس دانشگاه تهران در ابتدای سخنان خود، ضمن گرامیداشت یاد رهبر شهید انقلاب، فرماندهان و سایر شهدای جنگ رمضان، شهادت اساتید برجسته دانشگاه تهران، علی لاریجانی و کمال خرازی را تسلیت گفت و ابراز امیدواری کرد همه دانشگاهیان کشور در مسیر ارتقای علم و فناوری، راه این بزرگان را ادامه داده و از دستاوردهای آنان پاسداری کنند.
رئیس دانشگاه تهران با اشاره به اهمیت ارتباطات بینالمللی در جذب استعدادها، خاطرنشان کرد که در دنیای پیشرفته امروز، تمامی دانشگاههای تراز اول جهان، تلاش خود را برای جذب حداکثری دانشجویان و استادان بینالمللی متمرکز کردهاند.
تلاش برای تثبیت و ارتقای جایگاه بینالمللی علمی ایران و دانشگاه تهران
امید با تأکید بر اینکه در سال جاری به دلیل جنگهای ظالمانه، تحریمهای سنگین و محدودیتهای داخلی، دانشگاهها با عقبافتادگیهایی مواجه بودهاند، هشدار داد که چنانچه در نیمه دوم سال میلادی جاری تلاشهای جبرانی صورت نگیرد، ممکن است با تنزل در جایگاه بینالمللی کشور روبهرو شویم.
رئیس دانشگاه تهران، در تحلیل چالشهای پیشروی توسعه روابط علمی بینالمللی، دو عامل اصلی را برخی «قوانین و مقررات جاری کشور» و «رویه و دیدگاه دستگاههای اجرایی» برشمرد.
وی بهطور ویژه به مشکلات جدی در نقل و انتقال منابع مالی برای پرداخت هزینههای پذیرش و اعزام دانشجویان، خرید تجهیزات و اجرای طرحهای پژوهشی مشترک، دانشگاهها اشاره کرد و گفت: «این کارها با دشواریهای بسیاری روبهرو هستند.»
هدفگذاری پذیرش ۳۲۰ هزار دانشجوی خارجی در برنامه هفتم توسعه
رئیس دانشگاه تهران در خصوص هدفگذاری پذیرش ۳۲۰ هزار دانشجوی خارجی در برنامه هفتم توسعه، اظهار داشت: «هرچند این هدف سنگین است، اما با اتکاء به ظرفیتهای عظیم استادان و امکانات دانشگاههای برتر کشور بهخصوص دو دانشگاه تهران و علوم پزشکی تهران، کاملاً دستیافتنی است؛ مشروط بر اینکه موانع دستوپاگیر در دولت و مجلس برطرف شود تا در آیندهای نزدیک، بابت عدم تحقق این اهداف مورد انتقاد قرار نگیریم».
وی با اشاره به تأسیس مراکز بینالمللی دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی در بغداد به عنوان قطب علمی برای جهان اسلام، تأکید کرد: «حضور دانشجویان خارجی در ایران، مؤثرتر از مقالات علمی مشترک است؛ چرا که دانشجویی که سالها در ایران تحصیل میکند، بعد از بازگشت به عنوان یک سفیر فرهنگی و علمی در کشور خود عمل خواهد کرد».
امید همچنین به نقش دیپلماسی علمی در دوران بحران اشاره کرد و افزود: «تجربه مکاتبه با بیش از ۳۰۰ کشور جهان برای تبیین مظلومیت کشور و دانشگاههایمان، بازخوردهای مثبتی داشت و این ارتباطات اکنون میتواند در دوران پس از جنگ به تقویت دیپلماسی علمی کمک کند».
رئیس دانشگاه تهران در پایان، بر لزوم گسترش پذیرش دانشجویان فراتر از کشورهای همسایه و تمرکز بر آسیای میانه و سپس شرق و غرب جهان تأکید کرد و اشاره نمود که دانشگاههای تهران و علوم پزشکی با اعزام گروههای تخصصی به نقاط مختلف جهان، سهم خود را در تحقق اهداف برنامه هفتم در حوزه جذب دانشجوی خارجی ایفا خواهد کرد.
امید در پایان، از مسئولان و کارشناسان حاضر در همایش خواست تا موانع موجود در بینالمللیسازی دانشگاهها را شناسایی و فهرست کنند تا این موارد بهطور جامع به مراجع مربوطه منتقل و در راستای روانسازی شرایط مالی و اداری برای دانشجویان و استادان بینالمللی مورد توجه قرار گیرند.
گذار از رویکرد تدافعی به دیپلماسی فعال علمی؛ کلید ارتقای جایگاه ایران در عرصههای بینالمللی
سید مهدی ابطحی، معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نیز، در این همایش، با تأکید بر تغییر شرایط پس از دوران جنگ و محدودیت منابع، خواستار بازنگری در استراتژیهای تعاملات علمی شد. وی در این نشست، بر لزوم گذار از نگاه تدافعی در حوزه امنیتی به رویکرد فعال، تقویت جایگاه رایزنان علمی و تمرکز بر «انتقال فناوری» به جای واردات صرف خطوط تولید تأکید کرد.
بهرهبرداری از فرصتهای منطقهای و اولویت منافع ملی
معاون پژوهشی وزارت علوم با اشاره به اینکه شرایط پس از جنگ با محدودیت منابع و نیازهای فراوان همراه است، تأکید کرد که در این دوران، «منافع ملی» باید محور اصلی تصمیمات باشد.
وی با اشاره به توانمندیهای اثباتشده ایران در حوزههای مختلف علمی و فناوری، منطقه آسیای میانه را به دلیل کمبود محققان و وجود زمینههای فرهنگی مشترک، بستری بسیار مناسب برای همکاریهای پژوهشی و علمی دانست.
ضرورت ساماندهی ساختارهای اجرایی و ارتقای کیفیت پذیرش
ابطحی در ادامه، نسبت به ناهماهنگیهای بین دستگاهی در حوزه تعاملات بینالمللی انتقاد کرد و با اشاره به «آشفتگی» در مأموریتهای سازمانهای مختلف، خواستار تعریف دقیق وظایف هر ساختار شد تا از تداخل در قراردادها و مسیرهای اقدام جلوگیری شود.
وی همچنین بر لزوم تقویت جایگاه رایزنان علمی کشور تأکید و خاطرنشان کرد: «کشوری با ظرفیتهای ایران، باید امکانات مناسبتری برای رایزنان خود فراهم کند تا بتوانند نقش فعالتری در عرصههای جهانی ایفا کنند».
علاوه بر این، وی بر رعایت استانداردهای کیفی در پذیرش دانشجویان تأکید کرد تا از تکرار تجربیات نامطلوب در پذیرشهای بیکیفیت جلوگیری شود.
از بازسازی صنایع تا انتقال فناوری؛ فراتر از ورود تجهیزات
معاون پژوهشی وزارت علوم در تحلیل وضعیت صنایع کشور هشدار داد که بازگرداندن صنایع به چرخه تولید، نباید صرفاً به خرید و واردات خطوط تولید محدود شود.
وی تصریح کرد: «در گذشته، واردات کامل تجهیزات بدون انتقال واقعی فناوری صورت میگرفت که در بلندمدت به نفع کشور نبود. مجموعههای علمی کشور باید فعالانه وارد عمل شوند تا در تعامل با کشورهای مختلف، زمینه «انتقال فناوری» فراهم شود و صنایع کشور بر پایه دانش بومی و انتقال تکنولوژی بازسازی شوند».
برندسازی علمی و تغییر پارادایم امنیتی از دفاع به فعالیت
سید مهدی ابطحی با الگوبرداری از تجربه موفق چین در توسعه علمی، بر لزوم بهرهگیری صحیح از برندهای علمی معتبر و دانشگاههای سطح یک کشور تأکید کرد.
وی افزود: «استفاده از این ظرفیتها نباید تابع سلیقههای فردی باشد، بلکه دانشگاههای تراز اول باید پیشگام تعاملات بینالمللی باشند. نگاه تدافعی و نگرانی مستمر از نفوذ، مانع از پیشرفتهای بزرگ شده است. برای مثال حضور گسترده دانشگاههای چین در آمریکا و موفقیت در انتقال علم و فناوری، حاصل «نگاه فعال» و برنامهریزی روشن است، نه رویکردهای صرفاً تدافعی».
گردش نخبگان و بازتعریف دیپلماسی علمی
معاون پژوهشی وزارت علوم، در پایان به موضوع «گردش نخبگان» پرداخت و اظهار داشت: «هدف، لزوماً بازگرداندن فیزیکی تمام نخبگان نیست، بلکه بهرهمندی از ظرفیت ایرانیان مقیم خارج در آموزش و پژوهش است».
منبع خبرگزاری مهر
