ضرورت توسعه تعامل و همکاری همهجانبه با کشورهای همسایه
سرکار خانم دکتر اشرف زمانی کارشناس سیاسی طی یادداشتی در مورد ضرورت توسعه تعامل ، همکاری و گسترش روابط همهجانبه ایران با کشورهای همسایه چنین نوشت :
در جغرافیای پرتحول امروز،کشورهایی موفق خواهند بود که بتوانند محیط پیرامونی خود را به «کریدور فرصتها» تبدیل کنند. سرمایهگذاری بر توسعه روابط با همسایگان، در حقیقت سرمایهگذاری بر امنیت پایدار، رفاه ملی و آیندهای تأثیرگذار در نظام بینالملل است. این مسیر، اگرچه هموار نیست، اما تنها مسیر ممکن برای ساختن سرنوشتی مشترک و تابآور در قلب یک منطقه پرچالش است.
کشور ما با برخورداری از موقعیت ممتاز جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی، در مرکز یکی از مهمترین مناطق ژئوپلیتیکی جهان قرار دارد. هممرزی با پانزده کشور و دسترسی به آبهای آزاد، ظرفیت کمنظیری برای گسترش همکاریهای منطقهای فراهم آورده است. در چنین شرایطی، توسعه تعامل و همکاری همهجانبه با کشورهای همسایه نهتنها ضرورتی سیاسی و اقتصادی، بلکه عاملی راهبردی برای تقویت امنیت ملی و افزایش نفوذ منطقهای ایران به شمار میرود.در ادامه به ابعاد مختلف این موضوع از جمله اهمیت ژئوپلیتیکی و منافع متقابل خواهم پرداخت.ایران از گذشته تاکنون پل ارتباطی شرق و غرب بوده است. این جایگاه ژئوپلیتیکی میتواند با سیاستی هوشمندانه، به محور همگرایی منطقهای تبدیل شود. همکاریهای چندجانبه با همسایگان در زمینههای انرژی، ترانزیت، کشاورزی، صنعت و فناوری، فرصتهای ارزشمندی برای رشد متقابل فراهم میکند. ایجاد شبکههای اقتصادی و زیرساختی مشترک، نهتنها به توسعه پایدار منجر میشود، بلکه کشور را به بازیگری مؤثر در معادلات اقتصادی منطقهای بدل میسازد.از دیگر ابعاد این مسأله می توان به همکاریهای فرهنگی و تمدنی میان ایران و کشورهای همسایه پرداخت.اشتراکات تاریخی، فرهنگی و دینی میان ایران و همسایگان، زمینهای غنی برای تعمیق روابط مردمی و فرهنگی فراهم کرده است. تقویت دیپلماسی فرهنگی از طریق تبادلات علمی، گردشگری و هنری میتواند چهره واقعی ایران را بهعنوان کشوری صلحطلب، فرهنگی و تمدنساز به جهان نشان دهد. این نوع همکاری، قدرت نرم ایران را افزایش داده و از تنشهای سیاسی میکاهد.مهمترین موضوع دیگر امنیت منطقهای و ثبات پایدار کشور است.تجربه سالهای اخیر نشان داده که ناامنی در هر کشور همسایه، دیر یا زود بر امنیت ایران نیز تأثیر میگذارد. از اینرو، رویکرد همکاری و گفتوگوی منطقهای، جایگزینی منطقی برای رقابت و تقابل است. ایران میتواند با ایفای نقش فعال در حل بحرانهای منطقهای، از جمله در حوزههای مرزی، مهاجرت، محیطزیست و تروریسم، نقشی سازنده در تأمین امنیت جمعی ایفا کند.در کنار این ابعاد مهم و حائز اهمیت می توان به جنبه دیگر آن که نقش دیپلماسی همسایگی در سیاست خارجی ایران است،نیز اشاره کرد.یکی از ارکان سیاست خارجی ایران در دهههای اخیر، تمرکز بر تقویت روابط با همسایگان بوده است. دیپلماسی همسایگی، علاوه بر کاهش فشارهای بینالمللی، موجب تقویت اعتماد متقابل و افزایش فرصتهای اقتصادی میشود. گسترش روابط متوازن با کشورهای حوزه خلیج فارس، آسیای مرکزی، قفقاز و شبهقاره هند، مسیر تازهای برای حضور فعالتر ایران در اقتصاد و سیاست منطقهای میگشاید.توسعه تعامل و همکاری همهجانبه با کشورهای همسایه، ضرورتی اجتنابناپذیر برای ورود به مرحلهای نو از رشد و ثبات ملی است. این امر نهتنها زمینهساز توسعه اقتصادی و فرهنگی است، بلکه تضمینی برای امنیت و آرامش منطقه به شمار میرود. نگاه آیندهنگر، احترام متقابل و ارادهی سیاسی قوی میتواند این مسیر را به سوی مشارکت واقعی و منافع مشترک هموار سازد. در نهایت چنین می توان نتیجه گرفت که توسعه تعامل و همکاری همهجانبه ایران با کشورهای همسایه، ضرورتی اجتنابناپذیر برای تحقق توسعه پایدار، افزایش امنیت ملی و ارتقای جایگاه بینالمللی کشور است. در جهانی که منافع مشترک بر رقابتهای صرف غلبه یافته، نگاه آیندهنگر و منطقهمحور میتواند ایران را به محور ثبات، پیشرفت و همکاری در غرب آسیا تبدیل کند. این هدف تنها با اعتمادسازی، احترام متقابل و بهرهگیری هوشمندانه از ظرفیتهای فرهنگی، اقتصادی و انسانی ممکن خواهد بود. هیچ کشوری در خلأ رشد نمیکند؛ پیشرفت پایدار در گروِ همکاری صادقانه و متوازن با همسایگان است.
